Trong các vụ ly hôn, đặc biệt là những vụ tranh chấp quyền nuôi con, rất nhiều bậc cha mẹ khẳng định chắc chắn: “Con tôi đã trên 7 tuổi, cháu nói muốn ở với tôi thì Tòa buộc phải giao con cho tôi.”
Nhận định này nghe có vẻ hợp lý, thậm chí được lặp đi lặp lại như một “quy tắc bất thành văn”. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp luật, đây là cách hiểu chưa đầy đủ, thậm chí sai lệch, và đã khiến không ít người mất quyền nuôi con dù tin rằng mình nắm phần chắc.
Bài viết này phân tích toàn diện quy định pháp luật hiện hành, thực tiễn xét xử và những hiểu lầm phổ biến xoay quanh vấn đề: con trên 7 tuổi có thật sự được tự chọn ở với ai hay không?
1. Quy định của pháp luật: “xem xét nguyện vọng” khác với “quyền quyết định”
Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định rất rõ tại khoản 2 Điều 81:
“Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.”
Từ quy định này, cần đặc biệt lưu ý ba điểm mấu chốt:
-
Pháp luật không dùng cụm từ “con được quyền quyết định”.
-
Tòa án chỉ “xem xét” nguyện vọng của con, không mặc nhiên làm theo.
-
Tiêu chí cao nhất và xuyên suốt vẫn là “quyền lợi về mọi mặt của con”.
Nói cách khác, ý kiến của trẻ từ đủ 7 tuổi trở lên là một yếu tố quan trọng, nhưng không phải yếu tố duy nhất, và càng không phải yếu tố quyết định tuyệt đối.
2. Vì sao pháp luật không trao quyền quyết định hoàn toàn cho trẻ?
Nhiều người đặt câu hỏi: “Con đã 7 tuổi, đã có nhận thức, tại sao không để con tự chọn?”
Câu trả lời nằm ở chính bản chất bảo vệ trẻ em của pháp luật hôn nhân gia đình.
2.1. Trẻ em dễ bị tác động, dẫn dắt
Trong thực tế, không hiếm trường hợp:
-
Cha hoặc mẹ tác động tâm lý, dọa nạt, hứa hẹn vật chất.
-
Trẻ sợ làm phật ý người đang trực tiếp chăm sóc mình.
-
Trẻ nói theo mong muốn của người lớn mà không lường hết hậu quả lâu dài.
Nếu Tòa án chỉ dựa vào một câu nói: “Con muốn ở với mẹ” hay “Con muốn ở với bố” mà giao con ngay, thì nguy cơ xâm hại quyền lợi thực sự của trẻ là rất lớn.
2.2. Quyền lợi của con không chỉ là cảm xúc nhất thời
Quyền lợi của trẻ bao gồm:
-
Điều kiện ăn ở, sinh hoạt, học tập.
-
Môi trường đạo đức, nhân cách, lối sống.
-
Thời gian chăm sóc thực tế, sự ổn định lâu dài.
-
Khả năng giáo dục, định hướng tương lai.
Có những trường hợp, con muốn ở với cha vì cha chiều chuộng, ít kỷ luật; nhưng mẹ mới là người có điều kiện chăm sóc, giáo dục tốt hơn.
Pháp luật buộc Tòa án phải đặt lợi ích lâu dài của trẻ lên trên mong muốn nhất thời.
3. Thực tiễn xét xử: Tòa án hỏi con như thế nào?
Nhiều người nghĩ rằng Tòa sẽ “đưa con ra giữa phòng xử và hỏi trước mặt cha mẹ”. Thực tế không đơn giản như vậy.
3.1. Việc lấy ý kiến con phải bảo đảm tâm lý cho trẻ
Theo hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao và thực tiễn xét xử:
-
Việc ghi nhận nguyện vọng của trẻ thường được thực hiện riêng biệt,
-
Có thể thông qua Thẩm phán, Thư ký, hoặc cán bộ bảo vệ trẻ em,
-
Tránh gây áp lực tâm lý, tránh để trẻ cảm thấy mình “phải chọn một – bỏ một”.
Ý kiến của trẻ được lập thành biên bản, đưa vào hồ sơ vụ án như một nguồn chứng cứ.
3.2. Tòa án đánh giá nguyện vọng đó có “tự nguyện – khách quan” hay không
Không phải mọi lời nói của trẻ đều được coi là hợp lệ.
Tòa án sẽ xem xét:
-
Trẻ có bị ai hướng dẫn, ép buộc hay không?
-
Lời trình bày có thống nhất, logic hay mâu thuẫn?
-
Nguyện vọng đó có phù hợp với điều kiện thực tế của người được chọn?
Nếu Tòa nhận thấy nguyện vọng của trẻ không xuất phát từ lợi ích của chính trẻ, Tòa có quyền không chấp nhận.
4. Ví dụ thực tế: Con trên 7 tuổi vẫn không được giao theo ý muốn
Ví dụ 1:
Một vụ án ly hôn tại Khánh Hòa, con 9 tuổi trình bày muốn ở với cha. Người cha làm nghề tự do, thu nhập không ổn định, thường xuyên đi xa. Người mẹ có việc làm ổn định, thời gian chăm sóc con tốt hơn.
Tòa án xác định: nguyện vọng của con chỉ là một yếu tố tham khảo, trong khi điều kiện nuôi dưỡng của mẹ bảo đảm quyền lợi lâu dài. Kết quả: con được giao cho mẹ nuôi.
Ví dụ 2:
Con 12 tuổi muốn ở với mẹ, nhưng người mẹ đang chung sống như vợ chồng với người khác, môi trường sống phức tạp, ảnh hưởng đạo đức.
Tòa án vẫn giao con cho cha, mặc dù trái với mong muốn của trẻ, vì xét thấy điều kiện sống của cha phù hợp hơn.
Những ví dụ này cho thấy: độ tuổi trên 7 không đồng nghĩa với quyền tự quyết.
5. Vậy trong trường hợp nào nguyện vọng của con có “trọng lượng” rất lớn?
Trong thực tiễn, ý kiến của trẻ từ đủ 7 tuổi trở lên thường có giá trị cao khi:
-
Điều kiện nuôi con của hai bên tương đối ngang nhau;
-
Không có yếu tố đạo đức, bạo lực, bỏ bê con;
-
Nguyện vọng của trẻ ổn định, rõ ràng, hợp lý;
-
Phù hợp với môi trường sống, học tập, phát triển hiện tại.
Khi đó, nguyện vọng của trẻ có thể trở thành yếu tố quyết định, nhưng vẫn trong khuôn khổ quyền đánh giá của Tòa án.
6. Sai lầm phổ biến của cha mẹ khi tranh chấp quyền nuôi con
-
Chỉ tập trung vào việc “con nói gì”, mà không chuẩn bị chứng cứ về điều kiện nuôi dưỡng.
-
Tác động tâm lý lên con, khiến lời khai của con mất giá trị.
-
Nghĩ rằng trên 7 tuổi là chắc thắng, nên chủ quan trong chiến lược tố tụng.
-
Không chứng minh được mình có thời gian, khả năng, điều kiện thực tế để nuôi con.
Trong rất nhiều hồ sơ, chính sự chủ quan này đã khiến cha hoặc mẹ thua kiện một cách đáng tiếc.
7. Lời khuyên pháp lý
Nếu đang tranh chấp quyền nuôi con từ đủ 7 tuổi trở lên, cần nhớ:
-
Nguyện vọng của con là quan trọng, nhưng không đủ.
-
Phải chứng minh quyền lợi mọi mặt của con khi ở với mình tốt hơn.
-
Chuẩn bị đầy đủ chứng cứ về: thu nhập, chỗ ở, thời gian chăm sóc, môi trường sống, nhân thân.
-
Tuyệt đối tránh việc lôi kéo, ép buộc con – điều này có thể phản tác dụng nghiêm trọng.
Kết luận:
Con trên 7 tuổi không có quyền tự chọn tuyệt đối ở với ai.
Pháp luật Việt Nam tôn trọng tiếng nói của trẻ, nhưng không giao toàn bộ quyền quyết định cho trẻ, mà đặt trách nhiệm đó lên Tòa án – cơ quan có nghĩa vụ bảo vệ lợi ích tốt nhất cho con.
Hiểu đúng quy định này không chỉ giúp cha mẹ tránh kỳ vọng sai lầm, mà còn giúp bảo vệ quyền lợi thực sự của con trẻ – điều quan trọng nhất trong mọi vụ ly hôn.
Thông tin liên hệ tư vấn
CÔNG TY LUẬT TNHH VŨ & ĐỒNG NGHIỆP
📍 Địa chỉ: Số 16 Mạc Đĩnh Chi, P. Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa
📩 Email: LawyerVuNhuHao@gmail.com
🌐 Website: https://luatsukhanhhoa.com
☎️ Hotline/Zalo: 0914 086 292
🌎 Cộng đồng tư vấn pháp luật miễn phí: https://zalo.me/g/lttnup938
Luật sư Nha Trang – Khánh Hòa